Toegankelijkheid begint vaak met iets kleins. Een aanpassing in je omgeving, een andere manier van communiceren of simpelweg wat meer aandacht voor wat iemand nodig heeft. Op deze pagina delen we praktische tips om toegankelijkheid stap voor stap vanzelfsprekender te maken. Voor iedereen, op het werk, thuis, in de buurt of tijdens een activiteit. Want met kleine veranderingen kunnen we samen een groot verschil maken.

Praat mét de persoon

• Praat met de patiënt of cliënt zelf. Ga niet automatisch via een ouder, huisgenoot of begeleider. Iemand kan vaak prima zelf vertellen wat hij of zij nodig heeft.
• Vul niet voor iemand in wat diegene nodig heeft. Vraag het gewoon en luister naar het antwoord.
• Vraag niet steeds opnieuw naar iemands beperking of zorgsituatie als dat niet nodig is. Alleen als er echt iets is veranderd of als er een reden is om er opnieuw naar te vragen.
• Vragen als ‘Wat gebeurt er als u of uw kind geen zorg meer ontvangt?’ kunnen behoorlijk confronterend zijn. Zeker als het om een blijvende beperking of aandoening gaat.
• Niet iedere situatie verandert en niet overal is sprake van vooruitgang. Kijk daarom vooral naar wat er wél verandert en wat iemand nodig heeft.

Zorg is geen luxe

• Zorg is geen luxe. Geen zorg nodig hebben is juist een vorm van luxe.
• Dingen die voor veel mensen vanzelfsprekend zijn, zoals zelfstandig douchen of zelf bepalen wanneer je iets doet, zijn dat niet voor iedereen. Voor iemand met een beperking kan zorg of ondersteuning hierbij noodzakelijk zijn.
• Ook zorg tijdens een vakantie is geen luxe. Als iemand die zorg nodig heeft om op vakantie te kunnen, zijn de extra kosten daarvoor geen ‘extraatje’, maar een noodzakelijke voorwaarde om mee te kunnen doen.

Zorg en informatie toegankelijk maken

• Zorg ervoor dat braille op medicijndoosjes voelbaar blijft. Plak geen etiketten over braille heen.
• Geef informatie over een behandeling ook in een passende vorm aan mensen met een visuele beperking. Denk bijvoorbeeld aan braille, audio of een voorleesfunctie.
• Zorg bij apotheken en andere zorginstellingen voor een systeem waarbij mensen ook kunnen horen wanneer ze aan de beurt zijn.
• Noem in het ziekenhuis bij binnenkomst je naam. Zo weet een blinde of slechtziende patiënt wie er binnenkomt.
• Vertel wat je op het nachtkastje neerzet en waar je het neerzet.
• Noem in een wachtkamer duidelijk de naam van de patiënt wanneer die aan de beurt is.
• Zorg dat informatie over een behandelruimte duidelijk en toegankelijk is. Alleen zeggen ‘u kunt naar kamer 12’ is bijvoorbeeld niet voor iedereen voldoende.

Toegankelijke gebouwen en voorzieningen

• Zorg ervoor dat mensen een gebouw zo zelfstandig mogelijk kunnen binnenkomen. Als iemand vanaf de voordeur afhankelijk is van een ander, heeft dat direct invloed op de eigen zelfstandigheid.
• Zorg dat aanmeldzuilen goed bereikbaar zijn en ook vanuit een rolstoel gebruikt kunnen worden.
• Maak schermen van aanmeldzuilen bijvoorbeeld kantelbaar, zodat mensen vanuit verschillende hoogtes kunnen zien wat erop staat.
• Zorg voor schone én beschikbare toegankelijke toiletten. Gebruik deze ruimtes niet als opslag en zet ze niet onnodig op slot.
• Zorg waar mogelijk ook voor een aparte verzorgingsruimte met een in hoogte verstelbare brancard en bij voorkeur een tillift.

Samenwerken en afspraken maken

• Zorgverleners moeten, met toestemming van de patiënt en met respect voor privacy, informatie goed met elkaar kunnen delen.
• Als meerdere specialisten bij dezelfde patiënt betrokken zijn, zou het niet steeds nodig moeten zijn om dezelfde medische geschiedenis of uitgebreide vragenlijsten opnieuw in te vullen.
• Goede verslaglegging helpt bij de overdracht tussen zorgverleners, maar is ook belangrijk voor de patiënt zelf.
• Zorg ervoor dat patiënten hun eigen belangrijke informatie kunnen terugvinden in hun persoonlijke dossier, bijvoorbeeld onderzoeksbeelden zoals röntgenfoto’s of echo’s.
• Houd bij het plannen van afspraken rekening met wat iemand aankan. Bespreek met de patiënt of cliënt wat voor die persoon het beste werkt.
• Meerdere afspraken op één dag kunnen juist prettig zijn als dat reistijd en energie bespaart. Bespreek daarom wat iemand zelf prettig vindt.
• Een afspraak van een uur kost iemand met een beperkte belastbaarheid vaak meer dan alleen dat uur. Ook reizen, wachten, zitten, prikkels en het herstel daarna kunnen veel energie kosten.
• Kijk bij het plannen van zorg daarom niet alleen naar de duur van de afspraak, maar naar de totale belasting voor de patiënt.

Benieuwd of jouw gebouw, evenement of ruimte écht toegankelijk is? Je kunt dit zelf ervaren. Ga bijvoorbeeld met een blinddoek, koptelefoon of bureaustoel (als rolstoel) door de verschillende ruimtes heen. Zo ontdek je zelf waar je tegenaan loopt en wat wel of juist niet prettig werkt.

Wil je jouw gebouw of ruimte professioneel laten schouwen en ontdekken welke verbeteringen mogelijk zijn op het gebied van toegankelijkheid? Bekijk dan de link hieronder.